Kiepschuifpui afstellen of repareren: zo werkt het

Een kiepschuifpui is handig: u zet hem op een kier om te luchten en schuift hem wijd open als u naar buiten wilt. Juist omdat hij twee bewegingen kan maken, zit er meer beslag in dan in een gewone schuifpui. Gaat hij haperen, dan is de vraag: moet hij alleen worden afgesteld, of is er iets versleten? In deze gids leest u hoe het mechanisme werkt, wat u zelf veilig kunt controleren en schoonmaken, en wanneer u beter een monteur laat komen.

Hoe werkt het mechanisme van een kiepschuifpui?

In de vakwereld heet een kiepschuifpui een PSK-deur, een afkorting van parallel-schuif-kiep. De naam vat de werking samen. De vleugel kan kiepen: de onderkant blijft op zijn plaats en de bovenkant kantelt een stukje de kamer in. En hij kan schuiven: dan komt de hele vleugel eerst parallel een paar centimeter los uit het kozijn, waarna u hem zijwaarts vóór het vaste deel langs schuift.

Alles bedient u met één lange hendel op de vleugel, zoals op de foto hieronder.

Voor die bewegingen werken vier groepen onderdelen samen, en rubbers zorgen voor de afdichting. In de tekening ziet u waar ze zitten.

• Hendel en aandrijving. Draait u de hendel, dan zet de aandrijving de stangen in de vleugel in beweging. Welke hendelstand bij kiepen of schuiven hoort, verschilt per systeem; kijk bij twijfel in de gebruiksaanwijzing van uw pui.

• Sluitnokken van de meerpuntsluiting. Aan de stangen zitten nokken die in gesloten stand rondom in sluitstukken op het kozijn grijpen. Zo wordt de vleugel tegen de rubbers aangetrokken.

• Scharen en bovengeleiding. Bovenin begeleiden scharnierende armen het kiepen en het uitzetten van de vleugel. Ze houden de vleugel ook vast als hij in de kiepstand staat.

• Loopwagens en looprail. Onder de vleugel dragen loopwagens met rollen het volledige gewicht. Zij rollen over een looprail wanneer u de vleugel opzij schuift.

De rubbers rondom de vleugel en in het kozijn maken de gesloten pui wind- en waterdicht. Omdat al die delen op elkaar zijn afgestemd, merkt u een afwijking van een paar millimeter al in de bediening. Dat is goed nieuws: veel klachten beginnen klein en zijn dan nog eenvoudig te verhelpen.

Wat u zelf kunt controleren en schoonmaken

Een groot deel van het onderhoud kunt u zelf doen, zonder iets los te schroeven. Doe het bij voorkeur twee keer per jaar, bijvoorbeeld in het voorjaar en het najaar.

1. 1

   Maak de looprail schoon. Zuig zand, blad en haren uit de rail en neem hem daarna af met een vochtige doek. Vuil in de rail is een van de meest voorkomende oorzaken van een stroef lopende vleugel. Vet de rail niet in: daar blijft vuil juist aan kleven.

2. 2

   Luister naar de loopwagens. Schuif de vleugel langzaam open en dicht. Hoort u schuren, tikken of knarsen, of draait een rol niet mee, dan is dat een teken van slijtage. Lopen schone rollen alleen wat stroef, dan kan een droog smeermiddel zoals siliconen- of PTFE-spray helpen. Kruipolie zoals WD-40 is ongeschikt, want die trekt vuil aan.

3. 3

   Smeer het beslag. De sluitnokken en de scharnierpunten van de scharen hebben baat bij een klein beetje zuur- en harsvrij vet of olie, zoals beslagfabrikanten in hun onderhoudsvoorschriften aanraden. Veeg wat overblijft af, zodat er geen vuil aan blijft hangen.

4. 4

   Controleer de rubbers. Ga met uw vingers langs de afdichting. Rubbers die hard aanvoelen, scheurtjes hebben of loslaten, dichten niet meer goed af. Maak ze schoon met water en een mild sopje; een onderhoudsmiddel voor rubbers houdt ze soepel.

5. 5

   Houd de waterafvoer vrij. In de onderdorpel zitten kleine sleufjes waardoor regenwater wegloopt. Raken die verstopt, dan kan er water binnenkomen. Prik ze voorzichtig vrij met een dun stokje.

6. 6

   Kijk naar de kieren. Vergelijk bij een gesloten pui de afstand tussen vleugel en kozijn rondom. Loopt die ongelijk, bijvoorbeeld breder aan de bovenkant dan aan de onderkant, dan hangt de vleugel niet meer recht.

Wanneer helpt afstellen?

Afstellen is het bijstellen van de positie van de vleugel en de sluitpunten, zonder onderdelen te vervangen. Het helpt vooral als de pui technisch in orde is, maar net niet meer goed staat. Denk aan:

• de vleugel sluit alleen met extra kracht, of u moet de hendel hard aanduwen;
• er is een kier of het tocht aan één kant;
• een sluitnok loopt hoorbaar aan tegen zijn sluitstuk;
• de vleugel is een paar millimeter gezakt en raakt de dorpel net.

Bij deze klachten stelt een monteur de hoogte, de zijdelingse stand en de aandrukking opnieuw in. Daarna loopt en sluit de pui meestal weer zoals het hoort. Meer over afstellen in het algemeen leest u op de pagina schuifpui afstellen.

Wanneer zijn onderdelen versleten?

Soms is afstellen niet meer dan uitstel. Dat is zo als een onderdeel zelf versleten of gebroken is. Let op deze signalen:

• De rollen van de loopwagens zijn vlak, gescheurd of draaien niet meer rond.
• De hendel draait door zonder dat de vleugel reageert: de aandrijving of de koppeling naar de stangen is kapot.
• Een schaar heeft duidelijk speling, is verbogen of laat de vleugel in de kiepstand scheef hangen.
• Een sluitnok of sluitstuk is afgebroken of zichtbaar uitgesleten.
• De vleugel zakt steeds opnieuw uit, ook kort nadat hij is afgesteld.

Dan vervangt de monteur het versleten deel. Het beslag van een kiepschuifpui verschilt per fabrikant, dus welke onderdelen nodig zijn, hangt af van het systeem in uw pui. Een foto van de hendel en van het beslag bovenin de vleugel helpt om dat vooraf te bepalen. Zijn het de rubbers, lees dan ook rubbers van de schuifpui vervangen.

Waarom u een zware vleugel niet zelf uit het kozijn tilt

Voor sommige reparaties, zoals het vervangen van de loopwagens, moet de vleugel uit het kozijn. Dat lijkt een klus voor een zaterdagmiddag, maar juist bij deze stap gaat het vaak mis.

• Het gewicht. Een vleugel met dubbel glas weegt al snel zestig kilo. Met drievoudig glas en een grote maat kan dat richting de honderd kilo gaan. Dat tilt u niet veilig in uw eentje.

• Het moment van loskomen. Om de vleugel uit te nemen, moet hij los van de scharen bovenin en van de loopwagens onderin. Op dat moment houdt niets hem nog overeind behalve de mensen die hem vasthouden.

• Het glas. Een tik tegen een hoek kan isolatieglas laten springen, en een vleugel die omvalt kan ernstig letsel geven.

• Het beslag. Wordt de vleugel scheef teruggeplaatst, dan kunnen scharen of loopwagens beschadigen. De reparatie wordt dan groter dan nodig was.

Een vakman tilt zo'n vleugel met z'n tweeën of met hulpmiddelen zoals glaszuigers, en kent de volgorde waarin het beslag los en weer vast moet. Schoonmaken en controleren doet u zelf; uitnemen en onderdelen vervangen laat u beter over.

Wat kost afstellen of repareren?

Een reparatie aan een kiepschuifpui begint vanaf €520 excl. btw. Omdat het beslag per fabrikant en per pui verschilt, krijgt u altijd eerst een offerte op maat, zodat u vooraf weet waar u aan toe bent. Meer daarover leest u op de pagina kiepschuifpui reparatie. De vaste prijzen voor gewone schuifpuien staan op onze prijzenpagina.